Kaslı Hamstring Asimetrisi ile Dinamik Iniş Kuvveti Asimetrisinin Profesyonel Futbolcularda Karşılaştırmalı Analizi

OJİTİK ARAŞTIRMA makalesi
Front. Physiol., 06 Kasım 2026
Sec. Egzersiz Fizyolojisi
Cilt 17 – 2026 | https://doi.org/10.3389/fphys.2026.1957845
- FA
Fırat Akyüz 1
- SY
Sibel Yıldırım 2
- NÖ
Nihat Özşengezer 3
- MA
Mehmet Ali Ekin 3
- KB
Kıvanç Buru 4
- MA
Murat Akyüz 3*
-
1. Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesi, Antrenman Eğitimi Bölümü, Ağrı, Türkiye
-
2. Hitit Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesi, Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Bölümü, Çorum, Türkiye
-
3. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesi, Manisa, Türkiye
-
4. Kafkas Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesi, Antrenman Eğitimi Bölümü, Kars, Türkiye
Makale ölçütleri
Görüntüleme
İndirme
Özet
Amaç:
Bu çalışmanın amacı, profesyonel erkek futbolcularda eksantrik hamstring kas gücü asimetrisi ile dikey zıplama sonrası iniş fazı yük asimetrisi arasında, ayrıca fonksiyonel performans sonuçları (alt ekstremite sertliği) arasındaki ilişkiyi incelemektir.
Yöntem:
Profesyonel ligde aktif olarak mücadele otuz bir erkek futbolcu çalışmaya gönüllü olarak katıldı. Sporcuların dikey zıplama yüksekliği, alt ekstremite sertliği ve İniş Anında Pik Dikey Yer Tepki Kuvveti (vGRF) verileri ForceDecks çift kuvvet platformları ile; eksantrik hamstring pik kuvvetleri NordBord test cihazı ile ölçüldü. İki bacak arasındaki asimetri yüzdeleri İki Taraflı Asimetri İndeksi (BAI) formülü kullanılarak hesaplandı. Sporcuların bireysel ayak baskınlığına göre veriler Baskın (B) ve Baskınsız (BB) olarak yeniden kodlandı; analizlerde bağımlı gruplar için t-testi, Spearman korelasyon analizi ve kategorik çapraz tablo matrisleri kullanıldı.
Sonuçlar:
Grup düzeyinde fonksiyonel uzv karşılaştırmaları, dominant ve dominant olmayan uzvlar arasında normalize edici ekstrak kas gücü (4,59 ± 0,83 N/kg ile 4,45 ± 0,84 N/kg; p = 0,056, d = 0,168) ve iniş anındaki tepe vGRF (37,49 ± 10,33 N/kg ile 36,13 ± 9,77 N/kg; p = 0,068, d = 0,135) açısından önemsiz ve istatistiksel olarak anlamlı olmayan farklar ortaya koydu. Ortalama dinamik alt uzv sertliği (<i>Kvert</i>) 31,42 ± 6,18 kN/m olarak bulundu. Göreli asimetri analizlerinde, izole ekstrak asimetrisi (8,95 ± 6,21%) ile dinamik iniş vGRF asimetrisi (11,50 ± 7,84%) arasında doğrusal bir ilişki bulunamadı (ρ = 0,028, %95 IG [-0,330, 0,378], p = 0,881). Kategorik çapraz tablolamaya göre: Nordic testinde yüksek risk grubunda (>10% asimetri) yer alan 13 sporcunun %53,8’i (n=7) iniş sırasında yükü bacakları arasında dengeli dağıttı; Nordic testinde güvenli aralıkta (≤10%) bulunan 18 sporcundan %22,2’si (n=4) iniş anında yüksek risk (>15% asimetri) gösterdi.
Sonuç:
Elit futbolcular izole açık zincirli kas asimetrisi, dinamik çok eklemli iniş asimetrisi ile doğrudan ilişkili değildir; bu muhtemelen görev özgü biyomekanik taleplerin ve olası nöromusküler kompanzasyon stratejilerinin bir yansımasıdır. Bu nedenle, açık zincirli güc testlerinin yanı sıra dinamik iniş mekaniklerinin (vGRF) de değerlendirilmesi, atletik hareket stratejilerinin daha kapsamlı bir fonksiyonel taramasını sağlar.
Giriş
Futbol, yüksek yoğunluklu koşular, yön değiştirme, ivmelenmeler ve zıplamalar gibi patlayıcı hareketlerin sık sık tekrarlandığı, son derece yüksek fiziksel ve biyomekanik talepler içeren bir spordur (Ekstrand et al., 2011). Bu dinamik yapı, oyuncuları özellikle alt ekstremite kas yaralanmalarına karşı hassas kılar ve hamstring yaralanmaları en uzun süre saha dışı bırakmayı sağlayan başlıca nedenler arasında yer alır (Ekstrand et al., 2011; Opar et al., 2012). Biyomekanik açıdan bakıldığında, hamstring yaralanmalarının büyük çoğunluğu yüksek hızlı koşu ve koşulmanın salınım fazının son aşamasında gerçekleşir (Chumanov et al., 2012; Schache et al., 2011). Bu aşamada hamstring kasları, diz ekstansiyonunu yavaşlatmak ve kalça fleksiyonuna karşı koymak için yüksek gerilim altında ekzentrik olarak (kas uzarken kasılarak) çalışır (Douglas et al., 2017; Van Hooren and Bosch, 2016).
Ekzentrik hamstring kuvvetindeki eksiklikler ve alt extremiteler arasındaki kuvvet asimetrisi, profesyonel futbolda hamstring zorlanma yaralanmalarının başlıca değiştirilebilir risk faktörleri olarak kabul edilir (Bourne et al., 2016; Opar et al., 2015; Timmins et al., 2016). Futbol oyuncularının topa vurma, yön değiştirme veya tek bacağa inme gibi tekrarlayan tek taraflı ve spora özgü asimetrik hareketleri, uzuvlar arasında nöromusküler ve fonksiyonel kuvvet asimetrisinin gelişmesine zemin hazırlar (Hart et al., 2016; Maly et al., 2024). Gerçekten de izole hamstring kas kapasitesi, patlayıcı atletik görevlerin ve çok boyutlu yön değiştirme mekaniklerinin temel bir düzenleyicisi işlevi görür (Yıldırım, 2024). Ancak izole hamstring asimetrisinin dikey iniş görevlerindeki sonuçları, dikkatli bir biyomekanik bağlamlandırma gerektirmektedir.
Dikey zıplama inişlerinde alt ekstremite kinetik zinciri, milisaniyelik dar bir zaman penceresi içinde önemli yer tepki kuvvetlerini hızlı şekilde dağıtmak zorundadır. Quadriceps femoris, eklemli ekstansiyon yavaşlatması ve dikey şok emiliminden sorumlu birincil agonist olarak görev yaparken, hamstring kompleksinin eklemli aktivasyonu ikincil eklem stabilizasyonu ve dinamik diz kontrolü için biyomekanik açıdan vazgeçilmezdir. Özellikle çift eklemli hamstringler, dinamik antagonist olarak proksimal tibaya posterior kayma kuvveti uygulayarak güçlü quadriceps kasılmaları tarafından uyandırılan aşırı proksimal tibia anterior kaymasını dengelemenin yanı sıra kalça fleksiyonunu da yavaşlatır ve dikey sertliği düzenler (Impellizzeri ve ark., 2020; Kellis, 2019). Sonuç olarak, hamstringlerde izole eklemli güç eksikliği veya uzuvlar arası asimetri, iniş kuvvetinin doğrudan azalmasını bozmayabilir ancak bilateral eklem stabilizasyonunu ve koordine kuvvet gelişim hızını (RFD) zayıflatabilir. Böyle kinetik dengesizlikler, kuvvetlerin pasif diz yapılarına kararsız aktarımını tetikleyerek yumuşak doku hassasiyetini artırır ve ani yavaşlama ve iniş görevleri sırasında fonksiyonel performansı bozar (Maly ve ark., 2024; Studnicki ve ark., 2025).
Çeşitli çalışmalar eklemli hamstring gücü ile zıplama veya koşu performansı arasındaki ilişkiyi incelemiş olsa da (Krommes ve ark., 2017), izole eklemli diz fleksör asimetrisinin, yüksek talepli dinamik iniş evresindeki kinetik asetrelerle ne ölçüde uyumlu olduğu belirsizdir. İzole eklemli dengesizliklerin çok eklemli iniş kuvveti dağılımına dönüştüp dönüştürülmeyeceğinin belirlenmesi, extremite altı yükleme stratejilerini aydınlatacak ve hareket tarama protokollerine yardımcı olacaktır. Bu nedenle bu çalışma, izole eklemli hamstring gücü asimetrisi ile dinamik iniş evresi kuvveti asimetrisi arasındaki ilişkiyi, ayrıca fonksiyonel performans sonuçlarını (dikey sertlik) profesyonel futbolcular arasında incelemeyi amaçlamıştır.
Bununla birlikte, alt ekstremite asimetrileri yalnızca izole kas gücüyle sınırlı değildir; zıplama ve iniş gibi dinamik hareketler sırasında ortaya çıkan biomekanik asimetrikler de büyük önem taşımaktadır (Bishop et al., 2021; Maly et al., 2024). Futbolda birçok eylem, zıplama sonrası veya kalkış fazında yoğun yer tepki kuvvetlerinin (VGRF) emilimini gerektirir. Zıplama testleri (örneğin Drop Jump veya Countermovement Jump) iniş fazındaki yer tepki kuvvetlerini ve kinetik asimetrikleri belirlemek için sık sık kullanılır (Medeiros et al., 2019; Read et al., 2021). Önceki bazı çalışmalar, izole kas gücü asimetrikleri ile zıplama görevleri sırasında kuvvet dağılımı arasında anlamlı ilişkiler olabileceğini göstermiştir (Bell et al., 2014; Bishop et al., 2022). Ancak çok boyutlu bir spor olan futbolda asimetri tek boyutlu değildir; eklem kuvvet üretiminin yanı sıra itme ve iniş fazı gibi zaman-kuvvet dinamiklerini yansıtan parametrelerin de incelenmesi önerilmektedir (Medeiros et al., 2019).
Yöntemler
Katılımcılar
Bu çalışmaya, profesyonel bir ligde aktif olarak mücadele eden 31 erkek futbolcu (Yaş: 23,13 ± 4,95 yıl, Boy: 178,61 ± 4,01 cm, Vücut Kütlesi: 76,11 ± 5,17 kg) gönüllü olarak katıldı. Katılımcıların pozisyonlara dağılımı şu şekildeydi: Merkez Defans (n=6), Defans (n=5), Orta Saha (n=12), Kanat (n=4) ve Forvet (n=4). Hakim bacak profilleri (tercih edilen dokunma ayağı) belirlendi; 27 sporcunun sağ ayağı, 4 sporcunun ise sol ayağı hakim olarak tespit edildi. Asimetri standartlaştırma protokollerine uygun olarak, sonraki analizler mutlak anatomik yönelimler yerine işlevsel baskın ayak [Baskın (D) vs. Baskınsız (ND)] etrafında tanımlandı.
Belirli dahil etme kriterleri katılımcıların: (i) profesyonel ilk takım kadrosunda aktif olarak mücadele eden saha oyuncuları olması, (ii) tıbbi kısıtlama olmaksızın sezon içi düzenli antrenman seanslarına tam katılım sağlaması ve (iii) maksimal zıplama ve güç testleri için tıbbi olarak uygun bulunması gerekiyordu. Hariç tutma kriterleri şunlardı: (i) teknik hareket kalıpları ve iniş gereksinimleri farklı olduğu için kaleciler, (ii) önceki 6 ay içinde cerrahi müdahale gerektiren ya da iki haftadan uzun süre antrenman/maçlara katılamaya neden olan akut alt ekstremite kas-iskelet yaralanması ve (iii) test günü akut eklem ağrısı, eklem sıvısı toplanması veya semptomatik tendinopati varlığı. Tüm katılımcılar test öncesi aydınlatılmış onam formunu imzaladı ve çalışma Helsinki Deklarasyonu’na uygun olarak yürütüldü.
Veri toplama prosedürleri
Tüm değerlendirmeler, sezon içi rekabet makrodöngüsü sırasında tek bir test gününde gerçekleştirildi; özellikle Maç Günü +3 (MD + 3)—önceki rekabet maçından 72 saat sonra ve sonraki karşılaşmadan 48 saat önce—olarak planlandı. Bu seans, oyuncuların iyi dinlenmiş ve akut maç kaynaklı nöromusküler yorgunluktan uzak olması için ayrılan aktif toparlanma/dinlenme gününden sonra yapıldı.
Resmi veri toplama öncesinde standartlaştırılmış alıştırma prosedürü yürütüldü. Tüm katılımcılar profesyonel futbol oyuncuları olduğundan, güç platformları üzerinde Sayısal Zıplama (Countermovement Jump) ve NordBord test prosedürü, onların düzenli atletik izleme setinin rutin bileşenleriydi. Standartlaştırılmış 10 dakikalık ısınmanın (70–80 RPM’de 5 dakika sabit bisiklet ve alt ekstremite dinamik hareket açıklığı egzersizleri) ardından, katılımcılar araştırmacı gözetiminde 1–2 maksimal altı zıplama denemesi ve NordBord üzerinde 1 maksimal altı öne düşme tekrarı gerçekleştirdi. Bu, standartlaştırılmış teknik yürütümü sağladı, doğru pozisyonu doğruladı ve görevin yeniliğinden kaynaklanan hataları ortadan kaldırdı. Sayısal Zıplama ve Nordik hamstring değerlendirmelerinin test prosedürleri, sonra standartlaştırılmış dinlenme periyotlarıyla sabit bir sırada yürütüldü.
Sayısal zıplama ve iniş fazı ölçümleri
Dinamik denemeler öncesinde, kütle kütlesi, çift kuvvet plakaları üzerinde 3 saniyelik sakin durma kalibrasyonu sırasında yüksek hassasiyetle kaydedildi. Dinamik iniş mekanizmaları ve fonksiyonel performans sonuçları, iki bileşenli taşınabilir kuvvet platformu sistemi ForceDecks (Vald Performance, Avustralya) kullanılarak 1000 Hz örnekleme hızıyla ölçüldü (Jakobsen ve ark., 2012). Sporcular platforma dik pozisyonda, üst vücut momentumunu ortadan kaldırmak için ellerini sağlam şekilde pelvis kamçlarına yerleştirerek (akimbo pozisyonu) çıktılar, ardından maksimum yüksekliğe dikey sıçrama yaparak aynı anda her iki ayakla platforma iniş yaptılar (yere basış). Sıçrama ve iniş fazlarının mekaniklerinin standardize edilmesini sağlamak için, ön sıçrama hazırlık aşamasında ve iniş anında kalça ve diz fleksiyon açılarının bireysel uyum sınırları içinde ve standart protokollere uygun şekilde korunması gerekiyordu (Jakobsen ve ark., 2012; Krommes ve ark., 2017). Sporcular, kalkışta tam üçlü uzamayı sağlamak üzere yaklaşık 90° diz fleksiyonuna kadar hızlı bir geri hareket gerçekleştirerek, havada aşırı diz toplama veya asimetrik pelvis rotasyonunu kesinlikle yasaklayarak doğru uçuş süresi ve eşzamanlı çift ayaklı ilk temasın sağlanmasını güvence altına aldılar. Test, tekrarlar arasında 90 saniyelik dinlenme aralığıyla her sporcu için iki kez tekrarlandı ve en yüksek sıçrama yüksekliğini veren deneme analize dahil edildi. Oturum içi güvenilirlik, Nordik pik kuvvet için mükemmel tutarlılığı (ICC = 0.91, %95 IG [0.83, 0.96]; CV = %4.2) ve iniş vGRF için iyi tutarlılığı (ICC = 0.86, %95 IG [0.74, 0.93]; CV = %5.8) gösterdi. En küçük algılanabilir değişim (SDC), Nordik asimetri için %4.1 ve iniş vGRF asimetrisi için %5.6 idi. Kinetik çıkarma için yük emil mekanizmalarını standartize edilmiş maksimum uçuş ve etkileşim talebi altında değerlendirmek amacıyla maksimum sıçrama yüksekliği denemesi seçildi.
İniş evresiyle ilgili veriler, arasında İniş Anında Kuvvet Gelişim Oranı (Landing RFD) ve Jump Height ile Lower-Limb Dynamic Vertical Stiffness (Kvert=FmaxΔy, kN/m) gibi fonksiyonel performans metrikleri bulunuyordu; bu veriler sistemin özel yazılımı kullanılarak otomatik olarak çıkarıldı. vGRF verileri, kütle farklarını hesaba katmak için sporcuların vücut ağırlıklarıyla bölünerek “N/kg” birimine normalize edildi.
Eksantrik hamstring gücü (Nordic hamstring) ölçümleri
Eksantrik hamstring tepe kuvvetleri, özel bir yük hü sensör mimarisine sahip NordBord (Vald Performance, Avustralya) test cihazı kullanılarak 500 Hz frekansta ölçüldü. Sporcular, dizleri 90∘ açıyla bükülü ve gövdeleri dik olacak şekilde cihazın pedli platformunda çömelir pozisyon aldı; ayak bilekleri ise kancalı sensör bağlantılarına sabitlendi. Sporculara, kalça ve gövde stabilitesini bozmadan, yalnızca kontrollü diz uzatması kullanarak yavaşça öne doğru alçalmaları (eksantrik frenleme yapmaları) söylendi (Alt ve ark., 2022; Šarabon ve ark., 2019). Test sırasında kalçaların bükülmesinin ve eksantrik kuvvet üretimininin yapay olarak manipüle edilmesinin önlenmesi için hareket boyunca kalçalar tam uzatma (nöral hizalama) durumunda korundu; gövde açısı bir araştırmacı tarafından manuel ve görsel kontrollerle birlikte gerçek zamanlı sözlü geri bildirimle sürekli izlendi. Kalça hizalamasını bozan denemeler geçersiz sayıldı ve tekrarlanması gerektiği belirtildi. Maksimum çabayla gerçekleştirilen 3 başarılı denemeden sonra, sağ ve sol bacak için elde edilen en yüksek eksantrik tepe kuvveti (N) değerleri kaydedildi. Bu değerler ardından vücut ağırlığıyla bölünerek “N/kg” esasına göre normalize edildi.
Hizalanmanın hesaplanması
Hem Nordic hamstring testi hem de CMJ iniş tepe kuvveti (vGRF) verileri için, iki bacak arasındaki hizalama yüzdeleri, standart mutlak büyüklük formülü kullanılarak hesaplandı (Bishop ve ark., 2021):
Hizalama
(
%
)
=
|
Dominant Bacak Gücü
−
Dominant Olmayan Bacak Gücü
|
max
(
Dominant Bacak Gücü, Dominant Olmayan Bacak Gücü
)
×
Asimetri
(
%
)
=
|
Dominant Bacak Gücü
−
Dominant Olmayan Bacak Gücü
|
max
(
Dominant Bacak Gücü, Dominant Olmayan Bacak Gücü
)
×
100
Büyüklük asimetrisinin (mutlak BAI) yanı sıra, hangi uzvunun üstün kuvvet üretimine yatkın olduğu bilgisini korumak için yöneldirilmiş (işaretli) asetri de hesaplandı. İzole diz fleksiyonu ve dinamik iniş sırasında sporcuların tutarlı biçimde aynı uzvu tercih edip etmediğini belirlemek amacıyla her iki görev yönündeki uyum nicelendirildi.
Risk eşikleri, yerleşik literatüre dayanarak operasyonelleştirildi: Nordik hamstring asimetrisi için ileriye dönük zorlanma yaralanması eşikleri (Croisier ve ark., 2002; Opar ve ark., 2013) temel alınarak %10 eşiti, dinamik iniş vGRF asimetrisi için ise kinetik yük dağılımı yönergelerini yansıtan %10–15 arasında kademeli bir eşit kullanıldı (Bishop ve ark., 2021; Read ve ark., 2021).
İstatistiksel analiz
İstatistiksel analizler SPSS sürüm 26.0 (IBM Corp., Armonk, NY, USA) kullanılarak gerçekleştirildi. Sürekli değişkenler Shapiro-Wilk testi ile normalliğe ilişkin olarak sınandı. Oyuncu pozisyonları arasındaki temel antropometrik ve pozisyonel homojenliği değerlendirmek için Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) uygulandı. Bağıl gücü ve iniş kuvveti çıktılarını Dominant (D) ve Dominant Olmayan (ND) uzvlar arasında karşılaştırmak için eşleşmiş örneklem t-testleri kullanıldı; pratik anlamlılık, Cohen’in d etki boyutları ve %95 güvenirlik aralıkları ile nicelendirildi (eşikler: <0,20 önemsiz, 0,20–0,50 küçük, 0,50–0,80 orta, ≥0,80 büyük).
CMJ iniş tepe vGRF asimetrisinin normal dağılımdan anlamlı derecede sapması (W = 0.908, p=0.011) nedeniyle, izole hamstring güç asimetrisi, dinamik iniş vGRF asimetrisi ve dikey sertlik (Kvert) arasındaki ilişkileri belirlemek için 95% güven aralıklarıyla (bootstrapping ile türetilmiş) parametrik olmayan Spearman rank korelasyon katsayıları (ρ) kullanıldı. Yerleşik risk eşikleri boyunca kategorik dağılımlar çapraz tablo matrisleriyle analiz edildi ve görevler arası uyum, 95% güven aralıklarıyla Fisher’ın Tam Testi ve Cohen’ın çizgisel ağırlıklı Kappa (κ) ile değerlendirildi. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak belirlendi.
S Bulgular
Katılımcıların demografik ve antropometrik bulguları
Çalışmaya dahil edilen 31 profesyonel futbolcunun yaş, boy ve vücut ağırlığı değerlerinin normal dağılım gösterdiği belirlendi (tüm demografik değişkenler için p>0.05). Katılımcıların genel antropometrik özellikleri yaş: 23.13 ± 4.95 yıl, boy: 178.61 ± 4.01 cm ve vücut ağırlığı: 76.11 ± 5.17 kg olarak saptandı. Sporcuların demografik ve antropometrik verilerinin pozisyona göre dağılımı Tablo 1‘de sunulmaktadır.
Tablo 1
| Pozisyon | n | Yaş (yıl) | Boy (cm.) | Vücut kütlesi (kg.) |
|---|---|---|---|---|
| Merkezi Defans | 6 | 24.83±5.74 | 181.50 ±4.97 | 79.80 ±3.12 |
| Savunma Oyuncusu | 5 | 21.20±3.11 | 176.60 ±2.41 | 72.38 ±2.22 |
| Orta Saha | 12 | 22.25±4.25 | 177.33 ±2.42 | 73.34 ±4.88 |
| Kanat | 4 | 24.25±5.85 | 179.50 ±3.70 | 79.83 ± 7.15 |
| Hücum Oyuncusu | 4 | 24.75±7.93 | 178.75 ±2.50 | 80.25 ±4.41 |
| Toplam | 31 | 23.13±4.95 | 178.61 ±4.01 | 76.11 ±5.17 |
Pozisyona göre katılımcıların demografik ve antropometrik özellikleri (ortalama ± SD).
Bir Yönlü Varyans Analizi (One-Way ANOVA) sonuçları, yaş (F = 0,584, p=0,677), boy (F = 1,921, p=0,141) ve vücut ağırlığı (F = 2,418, p=0,076) açısından pozisyonlar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığını ortaya koydu. Bu bulgu, takımlar içindeki alt grupların antropometrik özellikler açısından homojen bir dağılıma sahip olduğunu göstermektedir.
Bir Yönlü Varyans Analizi, Nordik hamstring gücü asimetriinde (F = 0,812, p = 0,528) ve iniş anındaki tepe vGRF asimetriinde (F = 1,104, p = 0,375) pozisyonlar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığını, asimetri ölçümlerinde pozisyon homojenliğini doğruladığını gösterdi. Anlıstiksel olarak anlamlı farklar kalın yazıyla belirtilmiştir (p<0,05).
İşlevsel hakimiyet (D/ND) ve etki büyüklüklerindeki farklar
Katılımcıların işlevsel bacak profillerine (hakim veimsiz bacak) dayalı normalize edilmiş güç çıktıları Shapiro-Wilk normalite testi’ne tabi tutuldu. Analiz sonuçları şunu gösterdi: Hakim (D) bacağın Nordik gücü (W = 0,981, p=0,865), İmsiz (ND) bacağın Nordik gücü (W = 0,984, p=0,920), D-bacak CMJ vGRF (W = 0,968, p=0,461) ve ND-bacak CMJ vGRF (W = 0,970, p=0,512) normal dağılım göstermiştir (p > 0,05).
Bireysel veri noktaları (n=31), veri simetrisini göstermek üzere yoğunluk konturlarının üzerine yerleştirilmiştir. Shapiro-Wilk normalite testi parametreleri, tüm sürekli ölçümlerin normal dağılım izlediğini p>0,05 ile doğrulayarak sonraki parametrik istatistiksel modellerin kullanımını geçerli kılmıştır.
Sporcuların bireysel bacak hakimiyeti (4 sporcu sol bacak hakim, 27 sporcu sağ bacak hakim) sisteme dahil edildikten sonra, pratik anlamı gösteren eşleşmeli örnekler t-testi ve Cohen’s d etki büyüklüğü analizinin sonuçları Tablo 2‘de sunulmaktadır.
Tablo 2
| Analiz edilen metrikler | Dominyan bacak (D) | Dominyan olmayan (ND) | Ortalama fark [95% IG] | Ortalama asimetri (%) | t değeri | p değeri | Cohen’s d [95% IG] |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nordic Hamstring Gücü (N/kg) | 4.59 ± 0.83 | 4.45 ± 0.84 | 0.14 [-0.004, 0.284] | 8.95 ± 6.21% | 1.984 | 0.056 | 0.168 [-0.003, 0.339] (Önemsiz) |
| Zirve İniş vGRF (N/kg) |
37.49 ± 10.33 | 36.13 ± 9.77 | 1.36 [-0.104, 2.824] | 11.50 ± 7.84% | 1.892 | 0.068 | 0.135 [-0.008, 0.278] (Önemsiz) |
Dominyan ve dominyan olmayan bacaklar arasındaki bağıl güç çıktılarının karşılaştırılması (ortalama ± SD).
vGRF: Dikey Yer Tepki Kuvveti; 95% IG: 95% Güven Aralığı; Cohen’s d eşik değerleri:<0.20—Önemsiz, 0.20–0.50—Küçük. Veriler vücut ağırlığına göre normalize edilmiştir (N/kg); p<0.05 anlamlılık düzeyi.
Tablo 2 için işlevsel dominyanlık analizleri, elit futbolcularda ne izole ekansif hamstring gücünde (p=0.056, d=0.168) ne de dinamik iniş evresinde zirve yer tepki kuvvetinde (p=0.068, d=0.135) ne istatistiksel ne de pratik açıdan anlamlı bir D/ND farkı ortaya koymuştur. Eşleştirilmiş t-testi karşılaştırmaları, dominyan ve dominyan olmayan uzuvlar arasındaki çift taraflı güç farklarının istatistiksel olarak anlamsız (p > 0.05) ve önemsiz etki büyüklüklerine sahip (d< 0.20) olduğunu doğrulamış; bu da kadroda dengeli bir işlevsel profil olduğunu göstermiştir.
Spora özgü motor görevlerde baskın bacağın, mikroskopik düzeyde bile olsa, stabilizasyon ve frenleme sırasında daha yüksek bağıl kuvvetler üretmesi (4,59 N/kg ve 37,49 N/kg) gözlemlendi; ancak profesyonel futbolcuların bilateral simetrik antrenman uyarımları, bu farkı istatistiksel olarak anlamlı bir düzeye yükseltmedi. Takım ortalamasında asimetri indeksi incelenirken, izole Nordic hamstring asimetrisinin (%8,95) koruyucu %10 eşiğinin altında kaldığı; dikey zıplama sonrası iniş evresinde eklemlere uygulanan dinamik vGRF asimetrisinin (11,50 ± 7,84%) ise %10 klinik risk eşiğini aşarak heterojen yapısını koruduğu doğrulandı.
Asimetri transferi ve ilişkisel analizler
Nordic asetri yüzde normal dağılım gösterirken (W = 0,947, p=0,131), CMJ iniş tepe kuvveti asetri yüzdesinin normal dağılımdan sapması (W = 0,908, p=0,011) belirlendi. Bu nedenle parametrik olmayan (Spearman ρ) korelasyon katsayısı kullanıldı.
Eccentric hamstring gücü için bilateral asetri indeksi normal dağılım gösterirken (Shapiro-Wilk: p > 0,05), iniş tepe vGRF asetri indeksi belirgin derecede kayık, normal olmayan dağılım profili sergiledi (p < 0,05). Sonuç olarak, değişkenler arası ilişkileri araştırmak için birincil matematiksel model olarak parametrik olmayan Spearman sıralı korelasyon katsayısı (ρ) kullanıldı.
CMJ iniş tepe kuvvetindeki asimetri yüzdesinin normal dağılımdan sapması nedeniyle, değişkenler arasındaki korelasyonel analizlerde kullanılan parametrik olmayan bir test olan Spearman Sıra Korelasyon Katsayısı (p) kullanılmıştır. Analize alınan modeller, izole eksantrik hamstring kuvvet asimetrisi ile dinamik iniş tepe tepki kuvveti asimetrisi (ρ = 0.028, p = 0.881) ve alt ekstremite sertliği (ρ = 0.185, p = 0.320) arasındaki ilişkiyi incelemiştir; bu değişkenler arasında anlamlı bir doğrusal veya sıralı ilişkinin olmadığı (p > 0.05) ortaya konmuştur (Tablo 3). Takımın dinamik alt ekstremite dikey sertliği (Kvert) ortalaması 31.42 ± 6.18 kN/m olarak bulunmuştur. Takım ortalaması Counter-Movement Jump yüksekliği 38.45 ± 4.12 cm, Ortalama İniş Kuvveti Gelişim Oranı (Landing RFD) ise 101.32 ± 47.07 N/s’dir. Yönelimli (işaretli) asimetri değerlendirildiğinde, işaretli Nordic asimetrisi ile işaretli iniş vGRF asimetrisi arasındaki korelasyon anlamlı çıkmamıştır (ρ = 0.041, %95 IG [-0.318, 0.389], p = 0.826). Buna ek olarak, yönelimli uyum analizi, oyuncuların yalnızca %45.2’sinin (n = 14/31) her iki görevde de aynı uzvu tercih ettiğini, %54.8’inin ise (n = 17/31) izole ve dinamik değerlendirmeler arasında zıt uzvu tercih ettiğini göstermiştir (Şekil 1).
Tablo 3
| Değişken çiftleri | Spearman (ρ) [%95 IG] | p değeri | Son rapor |
|---|---|---|---|
| Nordic Asimetri × İniş vGRF Asimetri | 0.028 [-0.330, 0.378] |
0.881 | İlişki Yok/Anlamlı Değil |
| Nordic Asimetri × Alt-Ekstremite Sertliği (Kvert) | 0.185 [-0.181, 0.505] |
0.320 | İlişki Yok/Anlamlı Değil |
Eksantrik hamstring asimetrisi ile iniş ve performans değişkenleri arasındaki korelasyon matrisi.
%95 IG, Spearman sıralı korelasyon katsayısı için %95 Güven Aralığı.
Şekil 1
Sürekli çizgiler klinik tarama eşiklerini göstermektedir (yalnızca Nordic asimetri için %10; dinamik iniş vGRF asimetrisi için %10 ve %15). Veri noktaları bireysel oyuncuları temsil etmektedir. Parametrik olmayan Spearman rank korelasyonu anlamlı bir doğrusal ilişki göstermemiştir (ρ = 0.028, %95 IG[−0.330, 0.378], p = 0.881).
Clinik risk kategorilerinin çapraz tablolaması
Asetri risk eşiği kullanılarak oluşturulan kategorik dağılım matrisi, Nordic testi için (≤%10 asetri) ve CMJ iniş testi için klinik asetri risk eşikleri (≤%10 Normal, %10–%15 Orta Risk, >%15 Yüksek Risk) Dtablo 4‘de sunulmaktadır.
Dtablo 4
| Nordic asetri risk kategorisi | CMJ normal (≤ %10 asetri) |
CMJ orta risk (%10–%15 asetri) |
CMJ yüksek risk (>%15 asetri) | Toplam |
|---|---|---|---|---|
| Nordic normal (≤%10) | 7 | 7 | 4 | 18 |
| Nordic yüksek risk (>%10) | 7 | 3 | 3 | 13 |
| Toplam | 14 | 10 | 7 | 31 |
Nordic hamstring ve iniş vGRF risk gruplarının dağılım matrisi (atlet sayısı).
Kalın değerler kategori toplamlarını ve birincil alt grup dağılımlarını göstermektedir.
Dtablo 4‘deki bireysel risk dağılımları, korelasyonun neden düşük olduğuna bir biyomekanik açıklama sağlamaktadır. Nordic hamstring testi açısından tamamen güvenli aralıkta (≤%10 asetri) bulunan 18 atletten 4’ü, CMJ iniş测试inde %15’ten fazla asetri ile “Yüksek Risk” grubuna yerleştirilmiştir. Tersine, %10’dan fazla güç asetri nedeniyle Nordic testi’nde “Yüksek Risk” grubuna yerleştirilen 13 atletten 7’si, CMJ iniş evresinde yükü her iki bacak arasında tamamen dengeli bir şekilde dağıtabilmiştir (≤%10 asetri).
Tablo 4‘de sunulan kategorik çapraz tablolama matrisi (Cross-Tabulation), iki test arasındaki doğrusal korelasyonun (ρ=0.028) sıfıra yakın olmasını, bireysel sporcu stratejilerine dayanarak matematiksel olarak açıklamaktadır. Geleneksel tarama protokollerine kıyasla, Nordik hamstring testi (>10%) ile “Yüksek Risk” olarak sınıflandırılan 13 elit sporcudan 53.8’i (n = 7), dikey zıplama sonrası iniş anında pik yer tepki kuvvetinin (vGRF) her iki bacak üzerinde mükemmel bir dengeyle (≤10% asimetri) dağıldığı gözlemlenmiştir. Bu gözlem, sporcuların çevresel güç dengesizliklerine rağmen iniş sırasında yer tepki kuvvetlerini eşitlemek için keskin nöromusküler telafi stratejileri uygulayabileceklerini göstermektedir; buna ek olarak, görev-specifik motor kontrol mekanizmalarının da göz önünde bulundurulması gerekmektedir.
Fisher’ın kesin testi, iki tarama testinin kategorik sınıflandırmaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olmadığını ortaya koymuştur (p = 0.682). Ayrıca Cohen’ın doğrusal ağırlıklı Kappa, izole güç risk seviyeleri ile dinamik iniş risk seviyeleri arasında rastlantı ötesinde tam bir uyum olmadığını doğrulamıştır (κ = -0.042, %95 IG [-0.285, 0.201], p = 0.794) (Şekil 2).
Şekil 2
Bu arada, Nordik hamstring testinde tam iki taraflı simetri gösterenler (≤10% asimetri). Tersine, Nordik hamstring testinde klinik olarak “güvenli” kabul edilen 18 sporcudan %22.2’si (n = 4), CMJ iniş fazında yüksek dinamik asimetri (>15%) sergileyerek yüksek riskli iniş dörtlüğüne yerleşmiştir. Bu bulgu, saf ekzentrik kas kuvveti simetrik olsa bile, iniş sırasında teknik/motor kontrol hataları veya sert iniş mekanizmalarının, kas kuvvetinden tamamen bağımsız olarak, sakatlık için risk faktörü olan pik vGRF asimetrisini bağımsız olarak tetikleyebileceğini doğrulamaktadır.
Tartışma
Bu çalışmada, elit profesyonel futbolcularda diz eklemine odaklanan izole açık/yarı kapalı zincir eksantrik hamstring kuvvet asimetri ile zıplama sonrası gerçekleşen çok eklemli kapalı zincir bir görev olan iniş mekanizmaları ve fonksiyonel performans sonuçları (alt ekstremitte sertlik) arasında; fonksiyonel dominans ve kategorik risk grupları düzeyinde ilişkiler incelendi. Bulgular, laboratuvar ortamında izole testlerle belirlenen asimetri örüntülerinin, atletlerin dinamik yüklenme sırasında sergiledikleri motor stratejilere doğrudan yansımadığını ve gerçek dünyadaki performansa aktarmadığını ortaya koydu.
Dik zıplama sonrasında gerçekleşen iniş fazı, kapalı zincir bir tepkisel görev olarak alt ekstremitte eklemelerde yüksek mekanik yükler oluşturur ve bu yükün ekantrik fazda güvenli şekilde emilimi, nöromusküler kontrol mekanizmalarına dayanır. Literatürdeki güncel çalışmalar (Yildirim ve ark., 2026) da futbolcularda dik zıplamanın iniş fazında eksantrik kuvvetleri emme yeteneğinin alt ekstremitte yaralanma mekanizmaları ve fonksiyonel performans sonuçlarıyla doğrudan ilişkili olduğunu vurgulamaktadır.
Fonksiyonel dominans temelli karşılaştırmalarda—çalışmamızın odak noktasını oluşturan—bacak analizleri oyuncuların kendi kendine bildirdikleri dominant ayak (D vs. ND) temelinde, anatomik sağ/sol konumlanmalarından bağımsız olarak kodlandı. Takım genelinde dominant ve dominant olmayan ayaklar arasında eksantrik hamstring kuvvet (p = 0,056, d = 0,168) ve iniş anındaki darbe gücü (p = 0,068, d = 0,135) açısından ne istatistiksel ne de pratik açıdan anlamlı bir fark bulunamadı. Metodolojik açıdan sol ayaklı atletler (n = 4) için uygulanan bu yeniden kodlama işlemi, dominans etkisini istatistiksel olarak nötralize etmek amacıyla gerçekleştirildi ve elit futbolcularda homojen antrenman yükleri ile kronik atletik adaptasyonların bir sonucu olarak fonksiyonel ayak profillerinin grup düzeyinde dengeli (simetriye yakın) olduğunu göstermektedir.
Benzer şekilde, profesyonel futbol takımları üzerinde yürütülen bir NordBord tabanlı uzun vadeli analizde, sez boyunca makrodöngüler arasında baskın ve baskınsız bacakların ekzentrik tepe kuvvetleri arasında anlamlı bir grup düzeyinde sapma gözlemlenmediği ve elit futbol oyuncularının takım genelinde dengeli bir fonksiyonel profil sergilediği bildirilmiştir (Yildirim et al., 2026). Bu uzun vadeli bulgular, D/ND verileriyle birleştirildiğinde, elit futbol takımlarındaki grup düzeyindeki simetrik yapının zamanla stabilleştiğini doğrulamaktadır. Grup düzeyindeki simetriye karşılık, ortalaması 11,50 ± 7,84% olan dinamik iniş asimetriği anlamlı biçimde normal dağılımdan sapmaktadır (p = 0,011) ve bu da reaktif darbe emilimi sırasında bireysel mekanik stratejilerin ortaya çıktığını göstermektedir (Bell et al., 2014; Bishop et al., 2021). Gerçekte, Riego-Ruiz ve arkadaşlarının (2026) son çalışmasında da belirtildiği gibi, futbol oyuncularında konumsal ve bireysel asimetri dinamiklerini inceleyen bu çalışma, takım ortalamalarının homojen ve simetrik görünümünün bireysel popülasyon içindeki kritik yaralanma risklerini gizleyebileceğini vurgulamaktadır.
Benzer şekilde, kadroda ortalama izole ekzentrik hamstring asimetriği 8,95 ± 6,21% olarak bulunmuştur. Bu grup ortalaması, hamstring burkulma yaralanmaları için risk faktörü olarak ileri sürülen çalışmalarda sıkça dile getirilen yaygın 10% eşiğinin altındadır (Croisier et al., 2002; Opar et al., 2013; Parkinson et al., 2021). Ancak Riego-Ruiz et al. (2026) tarafından vurgulandığı gibi, takım düzeyindeki ortalamalar kritik bireysel asimetri profillerini gizleyebilir. Bu nedenle, bireysel dağılım matrislerinin sürekli korelasyonlarla birlikte değerlendirilmesi klinik açıdan esastır.
Bu çalışmada gözlemlenen izole hamstring ekserik kas gücü asimetrisi ile zıplamanın tepesinde dikey yer tepki kuvveti asimetrisi arasındaki anlamlı olmayan ilişki (ρ = 0.028, p = 0.881), güncel literatür bulguları ile uyumludur. Gerçekten de, Yildirim ve ark. (2026) tarafından yürütülen bir çalışma, futbolcularda izole hamstring ekserik kas gücü kapasitesinin, dinamik bir görev olan dikey zıplamanın iniş evresinde çok eklemli ekserik yük emilimi ve yer tepki kuvveti stratejilerini doğrudan veya doğrusal olarak açıklamaya yeterli olmayabileceğini belirtmiştir. Bu durum, açık zincir izole testleri ile kapalı zincir fonksiyonel görevler arasındaki kinetik ve nöromusküler koordinasyon farklarından kaynaklanabilir.
Biyomekanik açıdan NordBord düzeneği, kalça ekleminin stabilize edildiği tek bir eklem düzleminde, diz uzatması sırasında hamstring kas grubu tarafından üretilen saf ekserik frenleme kapasitesini izole eder ve ölçer (Opar ve ark., 2013). Buna karşılık, İleri Geri Zıplama (CMJ) sonrası iniş evresi, ayak bileği, diz ve kalça eklemlerinin koordineli üçlü fleksiyonu sırasında alt ekstremite zincirindeki tüm kas gruplarının eşzamanlı çalıştığı çok eklemli şok emilim sürecidir (Bell ve ark., 2014; Riego-Ruiz ve ark., 2026).
Hamstring kompleksi iniş sırasında sinerjik ko-traksiyon yoluyla ön kaval kemiği translasyonunu mekanik olarak düzenlese de (Paterno ve ark., 2011; Gao ve ark., 2023), çift bacakla iniş sırasında dikey yer tepki kuvvetlerinin dağılımı öncelikle kuadriseps ekserik frenleme stratejileri, dinamik diz-kalça fleksiyonu hareket açıklığı ve eklem sertliğinin düzenlenmesi tarafından belirlenmektedir (Kellis, 2019). Bu nedenle, izole tek eklemli hamstring gücü asimetrisi ile dinamik çok eklemli iniş asimetrisi arasındaki doğrusal ilişkinin olmaması, motor kontrol ve kinetik zincir ilkeleriyle tamamen uyumludur.
Doğrusal korelasyon olmamanın klinik gerekçesi, kategorik çapraz tablo matrisi ile açıkça ortaya konmaktadır (
Tablo 4
Şekil 2
Ayrımcı Nordik testinde yüksek risk (>10% asimetri) kategorisine giren 13 futbolcudan 7’si (53,8%) iniş kuvvetini uzuvlar arasında simetrik (≤10% asimetri) dağıtarak düşük riskli dinamik kadraaja geçti. Tersine, yalnızca hamstring testi düşük risk (≤10% asimetri) olarak sınıflandırılan 18 sporcudan 4’ü (22,2%) belirgin iniş kuvveti asimetrisi (>15%) göstererek yüksek riskli iniş seviyesine yerleşti. Bu ayrışan sınıflandırmalar, simetrik izole kas gücünün patlayıcı çok eklemli hareketlerde simetrik dinamik kuvvet emilimini garanti etmediğini ortaya koyuyor. Bu ayrışmanın olası açıklamalarından biri, sporcuların izole periferik kas gücü dengesizliklerine rağmen iniş sırasında yer tepki kuvvetlerini dengelemek için hafif kinematik değişiklikler veya sinerjik kas alımı gibi keskin nöromusküler telafi stratejileri uygulayabiliyor olmasıdır (Maly et al., 2024). Bununla birlikte, göreve özgü motor kontrol kısıtlamaları, farklı kasılma mekanikleri ve kinetik zincir dağılımı gibi alternatif açıklamalar da göz önünde bulundurulmalıdır. elit sporcularda motor programlama, hareket sırasında diğer sinerjik kasları veya eklem açılarını ayarlayarak periferik kas zayıflıklarını telafi edecek kadar yeterince gelişmiştir. Nordik hamstring testine göre güvenli sınırlar içinde (≤10%) kalsalar da, çalışmaya dahil olan bazı sporcuların CMJ iniş testinde (>15%) yüksek risk olarak sınıflandırılması, izole kas gücü testlerinin fonksiyonel telafi mekanizmalarını gizleyebileceğini gösteriyor. Atletik hareket taraması üzerine önceki araştırmalar, futbolcuların dinamik görevlerde yalnızca izole kas gücüne dayanmadığını, bunun yerine koordinatif ve çok eklemli kinematik stratejiler aracılığıyla yer tepki kuvvetlerini düzenlediklerini ortaya koyuyor (Bishop et al., 2021; Impellizzeri et al., 2020). Bu bulgu, klinik değerlendirmelerde hem izole hem de reaktif/fonksiyonel testlerin birlikte göz önünde bulundurulması fikrini destekliyor. Öte yandan, CMJ iniş fazında asimetri gösterip “Orta Risk” kadraaja düşen (%10–15) sporcular (
n
= 10). Dağılım profili, izole kas gücü ile dinamik yükleme arasındaki nöromusküler uyarlanma evrelerini göstermektedir. Nordik testte yüksek riskli olarak sınıflandırılan 13 sporcudan bazıları (
n
= 3) iniş sırasında orta risk eşiğinde kalmaları, merkezi sinir sistemi tarafından düzenlenen nöromusküler kompanzasyon mekanizmalarının her sporcuda tam simetriye ulaşmadığını, ancak kademeli (kısmi kompanzasyon) bir biçimde çalıştığını göstermektedir. İzole kas gücü simetrik olup da iniş sırasında orta risk gösteren 7 sporcu, akut kas yorgunluğundan ziyade dikey yer tepki kuvvetinin emilmesinde teknik iniş sapmaları ve sert-iniş eğilimlerini gösteren klinik altı bir grubu temsil etmektedir. Bu orta-risk grubu hasar riski taramalarında görmezden gelinmemelidir; önleyici egzersiz ve motor kontrol müdahaleleri için bir “erken uyarı karesi” olarak izlenmelidir.
Tam tersi bir yaklaşım kullanarak, Nordik hamstring testinde mükemmel simetri (≤10%) ve iniş anında pik kuvvet asimetrisi (>15%) gösteren 18 sporcudan 4’ünün “Yüksek Risk” grubuna düşmesi, çalışmalarımızın klinik değerini artıran başka bir faktördür. Bu bulgu, kas gücü kapasitesi simetrik ve yeterli olsa bile, sporcunun kötü iniş mekaniği—havada yanlış pozisyon, görsel ileri besleme mekanizmalarındaki eksiklikler veya sert iniş—pik vGRF asimetrisini kas gücünden tamamen bağımsız bir risk faktörü olarak tetiklediğini göstermektedir (Paternon ve ark., 2011). Simetrik kuvvet, dinamik darbe sırasında kuvvetin uygun teknikle yönetileceği anlamına gelmez; bu, yorgunluğun ve teknik bozulmanın yürüyüş ve iniş analizlerinde kas gücünden bağımsız hasar oluşturabileceğini gösteren çalışmalarla desteklenmektedir (Radzak ve ark., 2017).
Alt ekstremite sertliği (Kvert) ile çalışmamızda incelenen fonksiyonel performans çıktısı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunamadı (izole hamstring asimetri ρ=0.185, p=0.320). Alt extremite sertliği, bir sporcunun reaktif güç kapasitesini ve tendonların elastik enerji depolama-bırakma döngüsünü (uzatma-kısalma döngüsü) temsil eden bir fonksiyonel performans çıktısıdır (Krommes ve ark., 2017).
İzole hamstring antrenmanı ve Nordik egzersiz protokollerinin kas-tendon mimarisinde kronik adaptasyonlar (biceps femoris uzun başının fascicle uzunluğunun artması) ve dikey sıçrama yüksekliği (Krommes ve ark., 2017; Petersen ve ark., 2011) oluşturduğu bilinsa da, izole güç asimetrisinin genel sertlik stratejisini bozması, reaktif performans yeteneğinin arka zincirin saf güç kapasitesinden çok tendon yapıları, elastik bileşenler ve sinirsel sürücü kuvvetler tarafından yönetildiğini göstermektedir (Liçen ve Kozinc, 2023).
Pratik uygulamalar ve sınırlamalar
Bu çalışmanın bulguları açıkça göstermektedir ki, futbol takımları için sakatlık önleme tarama protokollerini tasarlarken yalnızca izole test asimetrisi (NordBord/Nordic) gibi yaklaşımlara güvenmek eksik veya yanıltıcı klinik kararlara yol açabilir. Konuşma platformları (ForceDecks) kullanılarak ölçülen iniş evresindeki dinamik asimetrik (vGRF ve Landing RFD), periyodik değerlendirmelerde bağımsız tarama ölçütü olarak eklenmelidir; bu, izole testlerde gözden kaçabilecek motor kontrol temeli sakatlık risklerinin erken tespit edilmesi için esastır.
Mevcut çalışmanın birkaç metodolojik kısıtlaması kabul edilmelidir. İlk olarak, ön tanımlı örneklem büyüklüğü hesaplaması yapılmadı; örneklemimiz (n=31), elit bir profesyonel takımın tamamına erişilebilir tüm saha oyuncularından oluşuyordu. Bu örneklem, özünde zorlanılan toplanan, homojen ve yüksek seviyeli bir profesyonel kohortu yansıtsa da, geriye dönük kesinlik analizi, n=31 ile çalışmanın istatistiksel olarak orta ila büyük düzeyde ilişkileri (α=0.05 ve 1−β=0.80 için r≥0.48) tespit etmeye yeterli güce sahip olduğunu göstermektedir. Gözlemlenen anlamlılık taşımayan korelasyon (ρ=0.028), nispeten geniş bir %95 güvenirlik aralığı ([-0.330, 0.378]) üretmiştir; bu da küçük ila orta düzeyde gerçek ilişkilerin tamamen elenemeyeceği anlamına gelmektedir. Bu nedenle, bu anlamlılık taşımayan bulgu, biyolojik bir ilişkinin olmadığına dair kesin kanıt olmaktan ziyade, mevcut örneklemin istatistiksel kesinliği çerçevesinde algılanabilir doğrusal bir ilişkinin bulunmadığı şeklinde yorumlanmalıdır. İkinci olarak, bu araştırma prospektif yaralanma gözetimi olmadan kesitsel bir tasarım kullanmıştır; bu da bulgularımızın kinetik yük dağılımı özelliklerini yansıttığını, kesinleşmiş yarlanma sıklığını değil. Üçüncü olarak, eksantrik quadriseps gücü ve elektromiyografik kas ko-aktivasyon kalıpları ölçülmemiştir. Birden fazla sezon aşaması boyunca eşzamanlı EMG ve kinematik takibi birleştiren, daha büyük prospektif kohortlarla çalışan gelecekteki çalışmalar gereklidir.
Sonuç
Bu çalışmanın bulguları, profesyonel futbolcularda tespit edilen açık zincir ekstremiter hamstring kuvvet asimetrisinin, dikey sıçrama sonrası dinamik, çok eklemli kapalı zincir iniş kuvveti asimetrisine doğrudan dönüşmediğini göstermektedir. Periferik hamstring kuvvet dengesizlikleri gösteren sporcular, iniş sırasında diyer yer tepki kuvvetlerini simetrik olarak dağıtarak muhtemelen görev özgü motor kontrol stratejilerini, kinetik zincir boyunca sinerjik yük yeniden dağılımını veya akut kompanse mekanizmalarını yansıtmaktadır. Buna karşılık, dengeli izole hamstring kuvvetine sahip sporcuların bir alt kümesi, iniş sırasında önemli kinetik asimetri sergileyerek dinamik iniş mekaniklerinin tek kas kapasitesinden öte çok boyutlu faktörler ve teknik tarafından yönetildiğini vurgulamaktadır.
Sonuç olarak, yalnızca izole kuvvet değerlendirmelerine (NordBord gibi) dayanmak bir sporcunun fonksiyonel hareket profilinin eksik bir değerlendirmesini sağlayabilir. İki bacaklı iniş sırasında dinamik kuvvet platformu değerlendirmeleri eklemek, kinetik yüklenme stratejileri hakkında tamamlayıcı biyomekanik içgörü sunmaktadır. Ancak bu çalışmanın kesitsel doğası göz önüne alındığında, dinamik iniş asimetrisinin elit futbolda gelecekteki kas-iskelet yaralanmalarını bağımsız olarak öngördüğünü ortaya koymak için zaman içinde gerçek yaralanma insidansını izleyen prospektif kohort araştırmaları esastır.
Açıklamalar
Veri erişim açıklaması
Bu makalenin sonuçlarını destekleyen ham veriler, authors tarafından gereksiz bir şart koşulmadan sağlanacaktır.
Ahlak açıklaması
Bu araştırma çalışmasının yürütülmesi için Hitit Üniversitesi Müdahale Edilmeyen Araştırma Ahlak Komitesi’nden izin alınmıştır (karar no: 2023/22, tarih: 27.12.2023). Çalışmalar yerel mevzuat ve kurumsal gereksinimler doğrultusunda gerçekleştirilmiştir. Katılımcılar bu çalışmaya katılmak için yazılı bilgilendirilmiş onaylarını vermiştir.
Yazar katkıları
FA: Kavramsal tasarım, Resmi analiz, Kaynaklar, Yazılım, Doğrulama, Yazım – taslak. SY: Veri düzenleme, Resmi analiz, Araştırma, Metodoloji, Görselleştirme, Yazım – inceleme ve düzenleme. NO: Kavramsal tasarım, Veri düzenleme, Yazılım, Doğrulama, Görselleştirme, Yazım – taslak. ME: Veri düzenleme, Resmi analiz, Araştırma, Görselleştirme, Yazım – inceleme ve düzenleme. KB: Veri düzenleme, Resmi analiz, Finansman edinme, Kaynaklar, Doğrulama, Yazım – inceleme ve düzenleme. MA: Kavramsal tasarım, Finansman edinme, Araştırma, Proje yönetimi, Kaynaklar, Gözetim, Doğrulama, Yazım – inceleme ve düzenleme.
Fonlandırma
Yazar(lar), bu çalışma ve/veya yayını için finansal destek alınmadığını beyan etmiştir.
Çıkar çatışması
Yazar(lar), bu çalışmanın olası bir çıkar çatışması olarak değerlendirilebilecek herhangi bir ticari veya finansal ilişki olmadan yürütüldüğünü beyan etmiştir.
Üretken yapay zeka beyanı
Yazar(lar), bu metnin hazırlanmasında üretken yapay zekanın kullanıldığını beyan etmiştir. Bu metnin hazırlanması sırasında, yapay zeka (YZ) araçları literatür düzenlemesi, istatistiksel verilerin iyileştirilmesi ve netleştirilmesi ile İngilizce dil düzenlemesi için kullanılmıştır.
Bu makaledeki figürlerle birlikte sağlanan alternatif metinler (alt text), Frontiers tarafından yapay zeka desteğiyle oluşturulmuş olup, mümkün olduğunca yazarların incelemesini de içeren doğruluk için makul çabalar gösterilmiştir. Herhangi bir sorunu tespit ederseniz, lütfen bizimle iletişime geçin.
Yayıncı notu
Bu makalede ifade edilen tüm iddialar yalnızca yazarların görüşlerini yansıtır ve bağlı oldukları kuruluşların, yayıncının, editörlerin veya hakemlerin görüşlerini mutlaka yansıtmaz. Bu makalede değerlendirilebilecek herhangi bir ürün veya üreticisinin yapabileceği herhangi bir iddia, yayıncı tarafından garanti edilmez veya desteklenmez.
-
Alt T., Severin J., Schmidt M. (2022). Quo vadis Nordic Hamstring Exercise ile ilgili araştırmalar?—Yöntem ve sunumun iyileştirilmesine yönelik ihtiyacı ortaya koyan bir kapsama taraması. Int. J. Environ. Res. Public Health19, 11225. doi: 10.3390/ijerph191811225
-
Bell D. R., Sanfilippo J. L., Binkley N., Heiderscheit B. C. (2014). Kas kütüsü asymetrisi, kolej sporcularında zıplama sırasında kuvvet ve güç asymetrisini etkiler. J. Strength Conditioning Res.28, 884–891. doi: 10.1519/JSC.0000000000000367
-
Bishop C., Lake J., Loturco I., Papadopoulos K., Turner A., Read P. (2021). Uzuvlar arası asymetrikler: Veri analizinde bireyselleştirilmiş bir yaklaşıma ihtiyaç. J. Strength Conditioning Res.35, 695–701. doi: 10.1519/JSC.0000000000002729
-
Bishop C., Perez-Higueras Rubio M., Gullon I. L., Maloney S., Balsalobre-Fernandez C. (2022). Akıllı telefon uygulamaları ile zıplama ve yön değiştirme hızı asymetrikleri: Oturumlar arası tutarlılık ve fiziksel performans ile ilişkileri. J. Strength Conditioning Res.36, 927–934. doi: 10.1519/JSC.0000000000003567
-
Bourne M. N., Williams M. D., Opar D. A., Najjar A. A., Kerr G. K., Shield A. J. (2016). Egzersiz seçiminin hamstring kas aktivasyonuna etkisi. Br. J. Sports Med.51, 1021–1028. doi: 10.1136/bjsports-2015-095739
-
Chumanov E. S., Schache A. G., Heiderscheit B. C., Thelen D. G. (2012).
Hamstring kasları koşu sırasında son salınım evresinde yaralanmaya en açık durumdadır. Br. J. Sports Med.46, 90. doi: 10.1136/bjsports-2011-090176
-
Croisier J. L., Ganteaume S., Binet J., Genty M., Ferret J. M. (2002).
Hamstring kası yırtmasının nüklemesi ve güç performansındaki bozukluklar. Am. J. Sports Med.30, 199–203. doi: 10.1177/03635465020300020901
-
Douglas J., Pearson S., Ross A., McGuigan M. (2017).
Eksantrik antrenmana kronik uyumlar: Sistematik derleme. Sports Med.47, 917–941. doi: 10.1007/s40279-016-0628-4
-
Ekstrand J., Hägglund M., Waldén M. (2011).
Profesyonel futbolda (soccer) kas yaralanmalarının epidemiyolojisi. Am. J. Sports Med.39, 1226–1232. doi: 10.1177/0363546510395879
-
Gao Y., Zhu Y., Fang Y., Fekete G., Kovács A., Baker J. S. et al. (2023).
Yer tepki kuvveti verilerini kullanarak asimetrik yürüyüş ve yorgunluk yürüyüşünün otomatik tanınması. F. Physiol.14, 1159668. doi: 10.3389/fphys.2023.1159668
-
Hart N. H., Nimphius S., Weber J., Spiteri T., Rantalainen T., Dobbin M. et al. (2016).
Futbolcu atletlerde muskuloskeletal asimetri: Zaman içinde uzuv fonksiyonunun bir ürünü. Med. Sci. Sports Exercise48, 1379–1387. doi: 10.1249/MSS.0000000000000897
-
Impellizzeri F. M., Menaspà P., Coutts A. J., Kalkhoven J., Menaspà M. J. (2020). Training load and its role in injury prevention, part I: Back to the future. J. Athletic Training 55, 885–892. doi: 10.4085/1062-6050-500-19
-
Jakobsen M. D., Sundstrup E., Randers M. B., Kjær M., Andersen L. L., Krustrup P. et al. (2012). The effect of strength training, recreational soccer and running exercise on stretch–shortening cycle muscle performance during countermovement jumping. Hum. Mov. Sci. 31, 970–986. doi: 10.1016/j.humov.2011.10.001
-
Kellis E. (2019). Effect of hip flexion angle on the hamstring to quadriceps strength ratio. Sports 7, Article 43. doi: 10.3390/sports7020043
-
Krommes K., Petersen J., Nielsen M. B., Aagaard P., Hölmich P., Thorborg K. (2017). Sprint and jump performance in elite male soccer players following a 10-week Nordic Hamstring exercise protocol: A randomised pilot study. BMC Res. Notes 10, 669. doi: 10.1186/s13104-017-2986-x
-
Ličen U., Kozinc Ž. (2023). The influence of inter-limb asymmetries in muscle strength and power on athletic performance: A review. Montenegrin J. Sports Sci. Med. 19, 55–68. doi: 10.26773/mjssm.230308
-
Maly T., Sugimoto D., Izovska J., Zahalka F. (2024). Relationships of lower extremity and trunk asymmetries in elite soccer players. Front. Physiol. 15, Article 1343090. doi: 10.3389/fphys.2024.1343090
-
Medeiros, B. F., Menzel, H. J., Chagas, M. H., Peixoto Cançado, G. H., Araújo, S. R. S., Lima, F. V. ve ark. (2019). Dikey sıçrama yapan futbolcularda kinetik asimetrilerin belirlenmesi: Kuvvet plakası verilerinden itme (impulse) belirlemek için yeni bir yöntem önerisi. J. Phys. Educ. doi: 10.4025/jphyseduc.v30i1.3071
-
Opar, D. A., Piatkowski, T., Williams, M. D., Shield, A. J. (2013). Eksantrik diz fleksör kuvvetini değerlendirmek için Nordik hamstring egzersini kullanan yeni bir cihaz: Bir güvenilirlik ve retrospektif yaralanma çalışması. J. Orthopaedic Sports Phys. Ther. 43, 636–640. doi: 10.2519/jospt.2013.4354
-
Opar, D. A., Williams, M. D., Shield, A. J. (2012). Hamstring zedelenmeleri. Sports Med. 42, 209–226. doi: 10.2165/11594800-000000000-00000
-
Opar, D. A., Williams, M. D., Timmins, R. G., Hickey, J., Duhig, S. J., Shield, A. J. (2015). Eksantrik hamstring kuvveti ve Avustralya futbolcularında hamstring yaralanma riski. Med. Sci. Sports Exercise 47, 857–865. doi: 10.1249/MSS.0000000000000465
-
Parkinson, A. O., Apps, C. L., Morris, J. G., Cleveland, T. B., Lewis, M. G. C. (2021). İki uzuv arasındaki kuvvet asimetrisinin hesaplanması, eşik değerleri ve raporlanması: Sistematik derleme. J. Sports Sci. Med. 20, 594–617. doi: 10.52082/jssm.2021.594
-
Paterno M., Schmitt L., Ford K. R., Rauh M. J., Myer G. D., Hewett T. E. (2011).
Anterior çapraz bağ rekonstrüksiyonu sonrası spora dönüş sırasında cinsiyetin telafi edici iniş stratejilerine etkisi. J. Orthopaedic Sports Phys. Ther.41, 553–559. doi: 10.1177/0363546510376053
-
Petersen J., Thorborg K., Nielsen M. B., Budtz-Jørgensen E., Hölmich P. (2011).
Erkek futbolunda akut hamstring yaralanmalarına karşı önleyici etki: Küme-randomize kontrollü deney. Am. J. Sports Med.39, 2296–2303. doi: 10.1177/0363546511419277
-
Radzak K. N., Putnam A. M., Tamamura K., Hetzler R. K., Stickley C. D. (2017).
Sağlıklı bireylerde dinlenme ve yorgunluk durumlarında alt uzuvlar arasındaki asimetri. Gait Posture51, 268–274. doi: 10.1016/j.gaitpost.2016.11.005
-
Read P. J., McAuliffe S., Bishop C., Oliver J. L., Graham-Smith P., Farooq M. A. (2021).
Yaygın tarama testleri için asimetri eşikleri ve profesyonel futbolcularda zıplama performansına etkileri. J. Athletic Training56, 46–53. doi: 10.4085/1062-6050-0013.20
-
Riego-Ruiz A., Ruiz-Garces C., Chirosa-Ríos I., Contreras-Diaz G., Delgado-Floody P., Torres-Banduc M. ve ark. (2026).
Salınım aşamasında hamstring egzersizi sırasında futbolcularda hamstring gücü asimetrisi: Oynadıkları pozisyonlar açısından çıkarımlar. Appl. Sci.16, Makale 01837. doi: 10.3390/app16041837
-
Šarabon, N., Marušič, J., Marković, G. ve Kozinc, Ž. (2019). Nordik hamstring egzersizindeki değişimlerin kinematik ve elektromiyografik analizi. PloS One 14, e0223437. doi: 10.1371/journal.pone.0223437
-
Schache, A. G., Dorn, T. W., Blanch, P. D., Brown, N. T. ve Pandy, M. G. (2011). Koşarken insan hamstring kaslarının mekaniği. Med. Sci. Sports Exercise 44, 647–658. doi: 10.1249/mss.0b013e318236a3d2
-
Studnicki, R., Tomaszewicz, U., Hansdorfer-Korzon, R. ve Kawczyński, A. (2025). Çapraz mobilizasyon ve Nordik hamstring kıvrımlarının genç futbolcularda fiziksel performans üzerindeki akut etkileri. Ger. J. Exercise Sport Res. doi: 10.1007/s12662-025-01044-x
-
Timmins, R. G., Bourne, M. N., Shield, A. J., Williams, M. D., Lorenzen, C. ve Opar, D. A. (2016). Kısa biceps femoris fascikülleri ve eklem fleksörlerinde zayıflık, elit futbolcu(larda) hamstring sakatlığı riskini artırır: Prospektif kohort çalışması. Br. J. Sports Med. 50, 1524–1535. doi: 10.1136/bjsports-2015-095362
-
Van Hooren, B. ve Bosch, F. (2016). Yüksek hızlı koşuda gerçekten hamstring’lerin salınım fazında eklem (uzatıcı) etkisi var mı? Bölüm I: Literatürün eleştirel bir gözden geçirmesi. J. Sports Sci. 35, 2313–2321. doi: 10.1080/02640414.2016.1266018
-
Yıldırım S, Akyüz F, Özşengezer N, Ekin A. O, Buru M. A. ve ark. (2026).
Futbolcuların dikey zıplamada iniş evresinde ekzentrik hamstring kuvveti ile ekzentrik soğurma arasındaki ilişki. Front. Physiol.17, Makale 1886499. doi: 10.3389/fphys.2026.1886499
-
Yıldırım S. (2024).
Antrenörlerde pilates egzersizlerinin ekzentrik diz fleksör kas kuvveti (Nordik hamstring) ve bilateral denge üzerindeki etkisi. Herkes İçin Spor Ve Rekreasyon Dergisi6, 363–369. doi: 10.56639/jsar.1542541
Özet
Anahtar kelimeler
bilateral asimetri, ekzentrik hamstring kuvveti, sakatlık önleme, iniş mekaniği, futbol
Başvuru
Akyüz F, Yıldırım S, Özşengezer N, Ekin MA, Buru K ve Akyüz M (2026) Profesyonel futbolcularda izole ekzentrik hamstring asimetrisi ile dinamik iniş kuvveti asimetrisinin karşılaştırmalı analizi. Front. Physiol. 17:1957845. doi: 10.3389/fphys.2026.1957845
Makale alındı
04 Ağustos 2026
Düzeltildi
29 Eylül 2026
Kabul edildi
09 Ekim 2026
Yayınlandı
06 Kasım 2026
17 – 2026
Vedat Cinar, Fırat Üniversitesi, Türkiye
Constantin Mayer, Duisburg-Essen Üniversitesi, Almanya


Necdet Apaydin, Ordu Üniversitesi, Türkiye
© 2026 Akyüz, Yıldırım, Özşengezer, Ekin, Buru ve Akyüz.
Bu açık erişimli makale, Creative Commons Atıf Lisansı (CC BY) koşulları altında dağıtılmaktadır. Yerleşik akademik uygulamalarla uyumlu şekilde, özgün yazar(lar)ın ve telif hakkı sahib(lar)ının belirtilmesi ve bu dergideki özgün yayının atıf edilmesi şartıyla, diğer platformlarda kullanım, dağıtım veya çoğaltma mümkündür. Bu koşullara uymayan herhangi bir kullanım, dağıtım veya çoğaltma izin verilmez.
*İletişim: Murat Akyüz, murat.akyuz@cbu.edu.tr
Bu makalede ifade edilen tüm görüşler yalnızca yazarlara aittir ve bağlı oldukları kuruluşların, yayıncının, editörlerin veya hakemlerin görüşlerini zorunlu olarak yansıtmaz. Bu makalede değerlendirilebilecek herhangi bir ürün veya üreticisinin yapabileceği herhangi bir iddia, yayıncı tarafından garanti edilmez veya desteklenmez.